انواع سرطان ریه و توده ‌های ریوی

سرطان ریه در حال حاضر اولین سرطان رایج در دنیا به شمار می‌رود که در اکثر موارد بدخیم است؛ بنابراین بسیار مهم است که افراد نسبت به انواع آن آگاه باشند و با مراجعه به موقع، شانس تشخیص به موقع این بیماری را در خود افزایش دهند. در این مقاله قصد داریم شما را با انواع سرطان ریه، تومور‌های خوش خیم و بدخیم و مراحل آن‌ها آشنا کنیم.

انواع سرطان ریه کدامند؟

انواع مختلفی از سرطان، ریه را تحت تأثیر قرار می‌دهند، اما ما معمولاً از اصطلاح "سرطان ریه" برای دو نوع اصلی استفاده می‌کنیم: سرطان سلول کوچک ریه و سرطان سلول غیر کوچک ریه که انواع بدخیم سرطان ریه به شمار می روند.

سرطان سلول کوچک ریه (Small Cell Lung Cancer – SCLC):

این نوع سرطان بدخیم ریه نادر از سلول‌های عصبی‌غددی ریه منشأ می‌گیرد و به‌عنوان یکی از تهاجمی‌ترین انواع سرطان ریه شناخته می‌شود. این بیماری زمانی اتفاق می‌افتد که سلول‌های غیرطبیعی در ریه‌های شما تشکیل شده و با سرعت بالا تکثیر می‌یابند. SCLC شیوع کمتری نسبت به انواع غیر سلول‌ کوچک دارد، اما پاسخ اولیه آن به شیمی‌درمانی و رادیوتراپی معمولاً خوب است؛ با این حال احتمال عود بیماری بالاست. این سرطان بیشتر در افرادی دیده می‌شود که سابقه مصرف طولانی‌مدت سیگار دارند.

سرطان ریه سلول کوچک زمانی شروع می‌شود که سلول‌های سالم در ریه‌های شما جهش یافته یا به سلول‌های سرطانی تغییر می‌یابند. این سلول‌ها سپس به طور کنترل‌نشده تقسیم و تکثیر می‌شوند. در نهایت، سلول‌های سرطانی در ریه‌های شما به هم چسبیده و توده‌هایی (تومورها) تشکیل می‌دهند. این تومورها ممکن است سلول‌های سرطانی را آزاد کنند که توسط خون یا لنف شما جمع‌آوری شده و در سراسر بدن حمل می‌شوند. (لنف مایعی است که در بدن شما به سمت غدد لنفاوی جریان می‌یابد.)

سرطان ریه سلول کوچک معمولاً در زمان تشخیص به موارد زیر گسترش یافته است:

•   غدد لنفاوی

•    استخوان‌ها

•    مغز

•    کبد

•    غدد فوق کلیوی. این غدد در نزدیکی کلیه‌های شما قرار دارند.

پس از گسترش سلول‌ها، آن‌ها ممکن است تومورهای سرطانی جدیدی در غدد لنفاوی و اندام‌های شما ایجاد کنند. سرطان ریه سلول کوچک همچنین ممکن است باعث تجمع مایع در ریه‌های شما یا در فضای اطراف ریه‌های شما شود. این بیماری می‌تواند با خارج کردن هوا از ریه، باعث افتادگی ریه شما شود. این حالت پلورال افیوژن نامیده می‌شود.

دو نوع سرطان ریه سلول کوچک وجود دارد:

• کارسینوم سلول کوچک: این شایع‌ترین شکل سرطان ریه سلول کوچک است.

• کارسینوم سلول کوچک ترکیبی: کارسینوم سلول کوچک ترکیبی حدود ۲٪ تا ۵٪ از تمام کارسینوم‌های سلول کوچک را تشکیل می‌دهد. این نوع سلول کوچک، ترکیبی از سلول‌های سرطان ریه سلول غیر کوچک و سلول کوچک است.

سرطان سلول غیر کوچک ریه (Non-Small Cell Lung Cancer – NSCLC):

شایع‌ترین گروه سرطان ریه است و حدود ۸۵٪ موارد را شامل می‌شود. رشد آن نسبت به SCLC کندتر است و به همین دلیل در بسیاری از بیماران امکان تشخیص و درمان هدفمند وجود دارد.

این گروه شامل سه نوع اصلی است:

• آدنوکارسینوم: رایج‌ترین فرم، که حتی در افراد غیرسیگاری نیز دیده می‌شود و معمولاً در بخش‌های خارجی ریه شکل می‌گیرد.

• کارسینوم سنگفرشی: ارتباط مستقیم با مصرف دخانیات دارد و بیشتر در نواحی مرکزی ریه ایجاد می‌شود.

• کارسینوم سلول بزرگ: تهاجمی‌تر از دو نوع قبلی است اما کمتر شایع است و می‌تواند در هر بخشی از ریه‌ها ایجاد شود.

انواع دیگر سرطان ریه سلول غیر کوچک شامل کارسینوم سارکوماتوئید و کارسینوم آدنوسکواموس هستند که شیوع بسیار کمتری دارند. به دلیل ماهیت متنوع NSCLC، گزینه‌های درمانی گسترده‌تری مانند جراحی، درمان هدفمند، ایمونوتراپی، شیمی‌درمانی و رادیوتراپی وجود دارد و انتخاب روش به مرحله و نوع بافت‌شناسی بستگی دارد.

تفاوت سرطان ریه سلول کوچک و سرطان ریه سلول غیر کوچک

سرطان ریه سلول کوچک (SCLC) نام خود را از ظاهر سلول‌هایش گرفته که زیر میکروسکوپ کوچک، گرد و فشرده دیده می‌شوند. این نوع سرطان رفتار بسیار تهاجمی‌تری دارد، سریع‌تر رشد می‌کند و معمولاً زود به سایر اندام‌ها متاستاز می‌دهد.

در مقابل، علت سرطان ریه سلول غیر کوچک (NSCLC)، سلول‌های بزرگ‌تر هستند و روند رشد کندتری دارند. با وجود رشد آهسته‌تر، این نوع سرطان می‌تواند بدون بروز علائم مشخص، به دیگر بخش‌های بدن گسترش یابد. به همین دلیل، بسیاری از موارد NSCLC زمانی تشخیص داده می‌شوند که سرطان فراتر از ریه رفته است.

در هر دو نوع، تشخیص و درمان زودهنگام نقشی کلیدی در کنترل بیماری و بهبود شانس درمان دارد.

سرطان خوش‌خیم ریه چیست؟

تومور خوش‌خیم ریه به رشد غیرطبیعی سلول‌ها در بافت ریه یا مجاری هوایی گفته می‌شود که سرطانی نیست. انواع رایج آن شامل هامارتوم‌ها، آدنوم‌ها و پاپیلوم‌ها است. اغلب این تومورها نیاز به درمان فوری ندارند، اما پزشک معمولاً نظارت منظم را برای بررسی هرگونه تغییر یا رشد غیرمعمول توصیه می‌کند.

تومورهای خوش‌خیم ریه چه هستند؟

شنیدن کلمه "تومور" به طور طبیعی ممکن است باعث ترس یا وحشت شود. اما یک تومور صرفاً یک تجمع غیرطبیعی بافت است که زمانی رخ می‌دهد که سلول‌ها خیلی سریع تقسیم می‌شوند یا همانطور که معمولاً باید، از بین نمی‌روند. تومور ریه، توموری است که در خود بافت ریه یا در مجاری هوایی که به ریه‌ها منتهی می‌شوند، رخ می‌دهد. مجاری هوایی شما شامل این موارد است:

•    بینی.

•    داخل بینی (حفره بینی).

•    گلو (حلق).

•    حنجره.

•    نای (تراشه).

•    لوله‌های بزرگی که هوا را از نای شما به ریه‌هایتان می‌برند (نایژه‌ها یا برونش‌ها).

•    ریه‌ها.

در مقایسه با تومورهای بدخیم، تومورهای خوش‌خیم ریه:

•    سرطانی نیستند، بنابراین به سایر قسمت‌های بدن شما گسترش نمی‌یابند.

•    به کندی رشد می‌کنند یا حتی ممکن است رشدشان متوقف شده یا کوچک شوند.

•    معمولاً تهدید کننده زندگی نیستند.

•    معمولاً نیاز به برداشتن ندارند.

   می‌توانند منبسط شده و به بافت‌های مجاور فشار وارد کنند، اما به سایر بافت‌ها تهاجم نکرده، آن‌ها را تخریب یا جایگزین نمی‌کنند.

آیا انواع مختلفی از تومورهای خوش‌خیم ریه وجود دارد؟

چندین نوع تومور خوش‌خیم ریه وجود دارد. تومورهایی که به طور کلی بزرگ‌تر از ۳ سانتی‌متر (۱.۲ اینچ، یا تقریباً به اندازه دو قرص آسپرین) قطر دارند، توده (mass) نامیده می‌شوند. تومورهایی که قطر آن‌ها ۳ سانتیمتر یا کمتر باشد، ندول (گرهک) نام دارند. اگر یک ندول در ریه‌های شما تشکیل شود، به آن ندول ریوی می‌گویند. "ریوی" به معنای چیزی است که به ریه‌های شما مربوط می‌شود، بر آن‌ها تأثیر می‌گذارد یا در ریه‌های شما رخ می‌دهد.

انواع تومورها و ندول‌های خوش‌خیم ریه شامل موارد زیر است:

هامارتوم‌ها

هامارتوم‌ها از بافت‌های "طبیعی" مانند غضروف، بافت همبند، چربی و ماهیچه تشکیل شده‌اند، اما در مقادیر غیرطبیعی. آن‌ها معمولاً کمتر از ۴ سانتیمتر قطر دارند و در عکس‌های قفسه سینه به صورت یک رشد گرد که شبیه سکه است ظاهر می‌شوند. اما در حدود ۱۵٪ موارد، ممکن است شبیه پشم پفکی یا پاپ کورن به نظر برسند.

هامارتوم‌ها معمولاً در یک ناحیه محدود باقی می‌مانند و بعید است که به بافت مجاور فشار وارد کنند.

آدنوم‌های برونشی

آدنوم‌ها نوع شایع دیگری از ندول‌های خوش‌خیم ریه هستند. آن‌ها در نایژه‌ها و غدد یا مجاری مخاطی نای رشد می‌کنند.

پاپیلوم‌ها

پاپیلوم‌ها نوع کم‌شیوع‌تری از تومورهای خوش‌خیم ریه هستند. آن‌ها در لوله‌های نایژه‌ای رشد کرده و از سطح بیرون می‌زنند. سه نوع پاپیلوم وجود دارد:

•  پاپیلوم‌های سنگفرشی

یک یا چند پاپیلوم سنگفرشی می‌تواند در کودکان و بزرگسالان رخ دهد. آن‌ها در نتیجه عفونت ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) ایجاد می‌شوند. HPV همان ویروسی است که باعث ایجاد زگیل و عفونت‌های خاص مقاربتی می‌شود. پاپیلوم‌های سنگفرشی پتانسیل بدخیم شدن دارند.

•  پاپیلوم‌های غده‌ای

پاپیلوم‌های غده‌ای کمتر از پاپیلوم‌های سنگفرشی شایع هستند. آن‌ها در مجاری هوایی بزرگ‌تر از پاپیلوم‌های سنگفرشی ایجاد می‌شوند. آن‌ها در تمام سنین رخ می‌دهند اما عمدتاً بزرگسالان را تحت تأثیر قرار می‌دهند. پاپیلوم‌های غده‌ای تقریباً همیشه به صورت یک ندول مرکزی ظاهر می‌شوند. ارائه‌دهندگان مراقبت‌های بهداشتی و محققان پزشکی مطمئن نیستند که چه عواملی باعث آن‌ها می‌شود.

• پاپیلوم‌های مخلوط سنگفرشی و غده‌ای

این پاپیلوم‌ها حاوی مخلوطی از بافت پاپیلوم سنگفرشی و غده‌ای هستند. تنها چند مورد گزارش شده از پاپیلوم‌های مخلوط سنگفرشی و غده‌ای وجود دارد. آن‌ها به طور بالقوه به دلیل اینکه سلول‌های سنگفرشی می‌توانند به مرور زمان تغییر کنند، ممکن است بدخیم شوند.

اگرچه تومورهای خوش‌خیم ریه معمولاً باعث مشکلات سلامتی عمده نمی‌شوند، اما بهترین کاری که می‌توانید انجام دهید این است که از تغییرات در بدن خود آگاه باشید. در صورت بروز علائمی که بر تنفس شما تأثیر می‌گذارد یا باعث سرفه مزمن می‌شود، با یک ارائه‌دهنده مراقبت‌های بهداشتی صحبت کنید. همچنین اگر متوجه توده‌ها یا برآمدگی‌های جدیدی شدید که به نظر می‌رسد در حال رشد هستند، باید با یک ارائه‌دهنده خدمات سلامت، وقت ملاقات ترتیب دهید.

مراحل سرطان ریه چیست؟

معمولاً مرحله‌بندی سرطان بر اساس اندازه تومور اولیه، میزان نفوذ آن به بافت‌های اطراف و اینکه آیا به غدد لنفاوی یا اندام‌های دیگر گسترش یافته است یا نه، انجام می‌شود. هر نوع سرطان دستورالعمل مرحله‌بندی خاص خود را دارد.

هر مرحله شامل چندین ترکیب از اندازه و گسترش است که می‌تواند در آن دسته قرار گیرد. برای مثال، تومور اولیه در سرطان مرحله III ممکن است کوچک‌تر از تومور در مرحله II باشد، اما سایر عوامل آن را در یک مرحله سرطان ریه پیشرفته‌تر قرار می‌دهند. مرحله‌بندی کلی سرطان ریه به شرح زیر است:

مرحله 0 (درجا)

سرطان در لایه بالایی پوشش ریه یا نایژه قرار دارد. به سایر قسمت‌های ریه یا خارج از ریه گسترش نیافته است.

مرحله I

سرطان به خارج از ریه گسترش نیافته است.

مرحله II

سرطان بزرگ‌تر از مرحله I است، به غدد لنفاوی داخل ریه گسترش یافته است، یا بیش از یک تومور در یک لوب (بخش) از ریه وجود دارد.

مرحله III

سرطان بزرگ‌تر از مرحله II است، به غدد لنفاوی یا ساختارهای مجاور گسترش یافته است یا بیش از یک تومر در لوب متفاوتی از همان ریه وجود دارد.

مرحله IV

سرطان به ریه دیگر، مایع اطراف ریه، مایع اطراف قلب یا اندام‌های دوردست گسترش یافته است.

مرحله محدود در مقابل مرحله گسترده

اگرچه ارائه‌دهندگان خدمات درمانی اکنون از مراحل I تا IV برای سرطان ریه سلول کوچک استفاده می‌کنند، اما ممکن است آن را به صورت مرحله محدود یا مرحله گسترده نیز بشنوید. این طبقه‌بندی بر اساس این است که آیا ناحیه درگیر را می‌توان با یک میدان تابش واحد درمان کرد یا خیر.

مرحله محدود سرطان ریه سلول کوچک: به یک ریه محدود شده است و گاهی ممکن است در غدد لنفاوی وسط قفسه سینه یا بالای ترقوه در همان سمت نیز باشد.

مرحله گسترده سرطان ریه سلول کوچک: به طور گسترده در یک ریه پخش شده یا به ریه دیگر، غدد لنفاوی طرف مقابل ریه، یا سایر قسمت‌های بدن گسترش یافته است.

تفاوت نوع سرطان ریه با مرحله سرطان چیست؟

نوع سرطان ریه نشان می‌دهد سلول‌های سرطانی چه ویژگی‌هایی دارند و سرطان در کدام گروه قرار می‌گیرد؛ برای مثال سرطان ریه سلول کوچک (SCLC) یا سلول غیرکوچک (NSCLC). در مقابل، مرحله سرطان ریه میزان رشد و گسترش بیماری را مشخص می‌کند؛ یعنی نشان می‌دهد تومور چقدر رشد کرده، آیا غدد لنفاوی درگیر شده‌اند و آیا سرطان به سایر قسمت‌های بدن گسترش یافته است. بنابراین ممکن است دو بیمار یک نوع سرطان یکسان، اما مراحل متفاوتی داشته باشند.

چگونه نوع و مرحله سرطان ریه مشخص می‌شود؟

برای تشخیص سرطان ریه و تعیین نوع آن، پزشک از روش‌هایی مانند تصویربرداری، بررسی خلط و نمونه‌برداری (بیوپسی) استفاده می‌کند. تومور ریه ممکن است خوش‌خیم یا بدخیم باشد و برای تشخیص ماهیت آن، پزشک در صورت نیاز نمونه‌برداری انجام می‌دهد. در نمونه‌برداری، بخشی از بافت یا سلول‌های مشکوک برداشته و در آزمایشگاه بررسی می‌شود تا نوع سرطان مشخص شود.تشخیص دقیق نوع و مرحله بیماری به پزشک کمک می‌کند مناسب‌ترین روش درمان سرطان ریه  را انتخاب کند.

پس از تشخیص سرطان، برای تعیین مرحله بیماری و میزان گسترش آن از روش‌های تصویربرداری مانند سی‌تی‌اسکن، MRI، PET اسکن و اسکن استخوان استفاده می‌شود. تصویربرداری به پزشک کمک می‌کند مشخص کند آیا سرطان ریه ثانویه در سایر قسمت‌های بدن ایجاد شده است یا خیر.

در سرطان ریه سلول غیرکوچک، مراحل بیماری معمولاً از ۱ تا ۴ دسته‌بندی می‌شوند؛ در حالی که سرطان ریه سلول کوچک اغلب به دو گروه مرحله محدود و مرحله گسترده تقسیم می‌شود.

جمع‌بندی

سرطان ریه با آمار مرگ و میر قابل توجه، در سال‌های اخیر رشد نگران‌کننده‌ای را تجربه کرده است. اما با این وجود با توجه به نقش مهم عوامل محیطی، می‌توان با آگاهی نسبت به این عوامل و شناخت به موقع علائم، از گسترش آن به مراحل خطرناک جلوگیری کرد.

سوالات متداول:

1. شایع‌ترین نوع سرطان ریه چیست؟

آدنوکارسینوم شایع‌ترین نوع سرطان ریه و یکی از انواع اصلی سرطان ریه سلول غیر کوچک است. این نوع سرطان در افراد سیگاری و غیرسیگاری دیده می‌شود.

2. سرطان ریه سلول کوچک خطرناک‌تر است یا غیرکوچک؟

سرطان ریه سلول کوچک معمولاً تهاجمی‌تر است و سریع‌تر رشد و به سایر قسمت‌های بدن منتشر می‌شود. 

3. سرطان ریه مرحله ۴ یعنی چه؟

در برخی موارد، سرطان ریه به اندام‌های دیگر متاستاز می‌دهد و ممکن است در منابع به این وضعیت سرطان ریه ثانویه نیز اشاره شود. این مرحله پیشرفته‌ترین مرحله سرطان ریه محسوب می‌شود.

4. سرطان ریه چند مرحله دارد؟

سرطان ریه سلول غیر کوچک معمولاً در چهار مرحله اصلی، از ۱ تا ۴، دسته‌بندی می‌شود؛ البته مرحله صفر نیز در برخی موارد مطرح است. سرطان ریه سلول کوچک معمولاً به دو گروه مرحله محدود و مرحله گسترده تقسیم می‌شود.

5. تفاوت SCLC و NSCLC چیست؟

تفاوت SCLC و NSCLC بیشتر در ویژگی سلول‌های سرطانی، سرعت رشد و انتشار و روش درمان است. سرطان ریه سلول کوچک معمولاً سریع‌تر رشد می‌کند، درحالی‌که سرطان ریه سلول غیر کوچک شایع‌تر است و انواع مختلفی دارد.

6. آیا سرطان ریه سلول کوچک قابل درمان است؟

در برخی بیماران، به‌ویژه زمانی که بیماری در مراحل اولیه تشخیص داده شود، درمان می‌تواند باعث کنترل طولانی‌مدت بیماری و حتی بهبودی شود. بااین‌حال، سرطان ریه سلول کوچک معمولاً تهاجمی است و احتمال عود آن وجود دارد.

7. آیا ندول ریه همان سرطان ریه است؟

خیر. وجود یک ندول یا تومور ریه لزوماً به معنای ابتلا به سرطان نیست و برای تشخیص قطعی باید ویژگی‌های آن بررسی شود.

8. تفاوت تومور خوش‌خیم و بدخیم ریه چیست؟

تومور خوش‌خیم ریه معمولاً رشد آهسته‌تری دارد و به بافت‌های دیگر بدن گسترش نمی‌یابد، درحالی‌که تومور بدخیم می‌تواند به بافت‌های اطراف یا سایر اندام‌ها انتشار پیدا کند.