حساسیت ریوی یا پنومونیت حساسیتی نوعی واکنش آلرژیک است که باعث التهاب در ریههای شما میشود. باکتریها، قارچها، پروتئینهای حیوانی و گیاهی و سایر آلرژنها میتوانند باعث حساسیت تنفسی شوند. این بیماری میتواند در درازمدت باعث آسیب غیرقابل برگشت به ریه شود. در این مقاله درباره حساسیت ریوی، دلایل، علائم و روش پیشگیری از آن با شما صحبت میکنیم.
حساسیت ریوی چیست؟
حساسیت ریوی نوعی آلرژی است که باعث التهاب در کیسههای هوای کوچک ریههای شما (آلوئولها) میشود. علائم شما میتواند فوری (حاد) باشد و به سرعت برطرف شود، یا ممکن است با گذشت زمان ایجاد شده و مداوم (مزمن) گردد. این بیماری میتواند با گذشت زمان منجر به زخم شدن (فیبروز ریه) شود. حساسیت حاد میتواند بهبود یابد، اما حساسیت تنفسی مزمن میتواند باعث آسیب و زخم غیرقابل برگشت ریه شود.
علائم حساسیت تنفسی چیست؟
علائم حساسیت ریوی میتواند حاد یا مزمن باشد. علائم حاد ظرف چند ساعت پس از قرارگیری در معرض یک آلرژن بروز میکنند و چند ساعت یا چند روز طول میکشند. علائم مزمن میتوانند به آهستگی ایجاد شده و با گذشت زمان بدتر شوند.
علائم حساسیت ریوی حاد:
-
سرفه خشک
-
احساس سفتی یا فشار در قفسه سینه
-
لرز
-
خستگی
-
تب
-
دردهای عضلانی
علائم حساسیت تنفسی مزمن:
-
تنگی نفس، به ویژه هنگام فعالیت
-
سرفه
-
خستگی
-
کاهش وزن
-
چماقی شدن انگشتان دست یا پا
آلرژی تنفسی چیست؟
آلرژیهای تنفسی زمانی رخ میدهند که سیستم ایمنی بدن به اشتباه مواد بیضرر موجود در هوا را به عنوان تهدید شناسایی میکند. هنگامی که آلرژنهایی مانند گرده گل، مایتهای گردوغبار، هاگ کپک، شوره حیوانات خانگی یا سایر عوامل محیطی از طریق بینی یا دهان استنشاق میشوند، سیستم ایمنی با آزاد کردن مواد شیمیایی مانند هیستامین پاسخ میدهد. این واکنش علائمی را ایجاد میکند که بینی، گلو، ریهها و مجاری هوایی را تحت تأثیر قرار داده و منجر به ناراحتی و در برخی موارد، به بیماریهای تنفسی جدیتری میشود.
انواع آلرژی تنفسی
رینیت آلرژیک (تب یونجه):
رینیت آلرژیک که معمولاً به عنوان تب یونجه شناخته میشود، یکی از شایعترین آلرژیهای تنفسی است. این عارضه توسط آلرژنهای معلق در هوا مانند گرده، گرد و غبار یا شوره حیوانات خانگی تحریک میشود. علائم کلیدی عبارتند از:
-
عطسه: عطسه مکرر، اغلب به صورت متوالی، یک علامت شایع است.
-
آبریزش یا گرفتگی بینی: جریان مداوم مخاط شفاف یا احتقان بینی.
-
خارش چشم: چشمها ممکن است قرمز، خارشدار و آبکی شوند.
-
تحریک گلو: خارش یا درد گلو که اغلب با سرفه همراه است.
آسم آلرژیک:
آسم یک بیماری مزمن تنفسی است که با التهاب و تنگی راههای هوایی مشخص میشود. اگرچه همه موارد آسم مرتبط با آلرژی نیستند، اما بسیاری توسط آلرژنها تحریک میشوند. علائم عبارتند از:
-
خس خس سینه: صدای سوت مانند زیر در هنگام تنفس.
-
تنگی نفس: مشکل در تنفس، به ویژه در حین فعالیت بدنی یا در شب.
-
احساس سفتی در قفسه سینه: احساس فشار یا گرفتگی در قفسه سینه.
-
سرفه: سرفه مداوم، به ویژه در شب یا اوایل صبح.
آلرژی به کپک یا قارچهای محیطی:
آلرژنهای محیطی از شایعترین محرکهای آلرژیهای تنفسی هستند. این موارد عبارتند از:
-
مایتهای گردوغبار
این موجودات میکروسکوپی در گردوغبار خانگی رشد کرده و از سلولهای مرده پوست تغذیه میکنند. مدفوع و قطعات بدن آنها میتواند در هوا پخش شده و هنگام استنشاق باعث واکنشهای آلرژیک شود.
-
هاگ کپک
کپک در مناطق مرطوب و بدتهویه مانند حمام، زیرزمین و آشپزخانه رشد میکند. هاگهای آزادشده توسط کپک میتوانند منجر به آلرژیهای تنفسی شوند، بهویژه در آبوهوای مرطوب.
-
آلرژی به حیوانات خانگی
پروتئینهای موجود در پوستههای پوست، بزاق و ادرار حیواناتی مانند گربه، سگ و جوندگان میتوانند در افراد حساس باعث واکنش آلرژیک شوند. حتی خانههای بدون حیوان خانگی نیز ممکن است حاوی شورهای باشند که روی لباس یا کفش وارد شدهاست.
-
حساسیت به مواد شیمیایی یا آلودگی هوا
آلودگی هوا نقش مهمی در ایجاد و تشدید آلرژیهای تنفسی دارد. آلایندههای کلیدی عبارتند از:
دودمه: ترکیبی از دود و مه که حاوی مواد شیمیایی مضر است و سیستم تنفسی را تحریک میکند.
آلایندههای وسایل نقلیه: دود خروجی از اگزوز خودروها و کامیونها، ذرات معلق و گازهایی را آزاد میکند که میتوانند آلرژی و آسم را تشدید کنند.
آلایندههای صنعتی: کارخانهها و نیروگاهها، آلایندههایی مانند دیاکسید گوگرد، اکسیدهای نیتروژن و ترکیبات آلی فرار منتشر میکنند که میتوانند شرایط تنفسی را بدتر کنند.
قرارگیری طولانیمدت در معرض این آلایندهها میتواند احتمال ابتلا به آلرژی و سایر مشکلات تنفسی را افزایش دهد.
چگونه میتوان از حساسیت ریوی پیشگیری کرد؟
آسیب ناشی از حساسیت تنفسی مزمن قابل بازگشت نیست. بهترین راه برای پیشگیری از حساسیت تنفسی، پرهیز از قرارگیری در معرض آلرژنهایی است که باعث التهاب ریه میشوند. اگر مجبور به حضور در محیطهای دارای آلرژنهای بالقوه هستید، راههای ممکن برای کاهش خطر شامل موارد زیر است:
-
اگر شغلی دارید که شما را در معرض خطر قرار میدهد (مانند کار با فلزات، پرندگان یا سایر حیوانات، الوار، کاغذ، غلات و غیره)، هنگام کار از تجهیزات حفاظت فردی استفاده کنید. این شامل استفاده از ماسکی است که ذرات ریز را فیلتر میکند.
-
دستگاههای مرطوبکننده، جکوزی و سیستمهای گرمایش و سرمایش را تمیز و در وضعیت خوب نگه دارید.
-
از ملحفههای پر شده با پر اجتناب کنید.
-
فضای زندگی حیوانات خانگی خود (به ویژه قفس پرندگان) را تمیز نگه دارید. هنگام تمیز کردن آنها از ماسک استفاده کنید.
تفاوت حساسیت ریوی با بیماریهای عفونی چیست؟
تفاوت بین سرماخوردگی و آلرژی فصلی را میتوان با علائم کلیدی و الگوی ظاهر شدن علائم تشخیص داد.
سرماخوردگی توسط واکنش سیستم ایمنی بدن هنگام ابتلا به یک ویروس ایجاد میشود. آلرژیهای توسط واکنش سیستم ایمنی بدن به آلرژنهایی مانند گرده تحریک میشوند. برخی علائم سرماخوردگی و واکنشهای آلرژیک مانند آبریزش یا گرفتگی بینی و عطسه یکسان است؛ اما تفاوتهایی وجود دارد.
به عنوان مثال، افراد مبتلا به آلرژیها تقریباً هرگز گلو درد یا سرفه ندارند، اما عفونتهای ویروسی اغلب باعث این علامت میشوند. افراد مبتلا به حساسیت تنفسی معمولاً تب ندارند، اما افراد مبتلا به سرماخوردگی اغلب تب دارند. موضوع دیگر اینکه در حساسیت ریوی، ممکن است متوجه پف کردگی پلکها و حلقههای تیره زیر چشمها شوید.
در صورت ابتلا به حساسیت تنفسی، چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنم؟
باید به یک متخصص ریه مراجعه کنید اگر:
-
آلرژیهای شما باعث علائمی مانند عفونتهای مزمن سینوسی، احتقان بینی یا مشکل در تنفس میشود.
-
چندین ماه از سال علائم تب یونجه یا سایر علائم آلرژی را تجربه میکنید.
-
آنتیهیستامینها و داروهای بدون نسخه علائم آلرژی شما را کنترل نمیکنند یا عوارض جانبی غیرقابل تحملی مانند خوابآلودگی ایجاد میکنند.
-
آسم یا آلرژیهای شما در توانایی انجام فعالیتهای روزمره اختلال ایجاد میکنند.
-
آسم یا آلرژیهای شما کیفیت زندگی شما را کاهش میدهند.
-
علائم هشداردهنده آسم جدی را تجربه میکنید، مانند:
-
گاهی برای گرفتن نفس تقلا میکنید.
-
اغلب خسخس سینه یا سرفه دارید، بهویژه در شب یا پس از ورزش.
-
بهکرات دچار تنگی نفس میشوید یا احساس گرفتگی در قفسه سینه دارید.
-
قبلاً آسم در شما تشخیص داده شده است و با وجود درمان دارویی آسم، بهطور مکرر دچار حمله آسم میشوید.
جمعبندی
حساسیت ریوی یک بیماری قابل کنترل اما بالقوه جدی است. تشخیص به موقع و مدیریت دقیق که شامل پرهیز از عامل محرک، درمان مناسب و پیگیری منظم است، از پیشرفت بیماری به سمت آسیب غیرقابلبازگشت ریه جلوگیری کرده و کیفیت زندگی را بهبود میبخشد. در صورت داشتن علائم مزمن تنفسی، مراجعه به پزشک متخصص ریه (پولمونولوژیست) یا آلرژی ضروری است.
اولین نظر دهنده باشید!