تفاوت برونشیت و آسم چیست؟

آسم و برونشیت، دو بیماری هستند که راه‌های هوایی شما را ملتهب می‌کنند. در نتیجه آن‌ها متورم شده و حرکت هوا به داخل ریه‌ها را دشوارتر می‌کنند و در نهایت اکسیژن کمتری به اندام‌ها و بافت‌های شما می‌رسد. به رغم این شباهت؛ آسم و برونشیت علل متفاوتی دارند که می‌تواند در برخی موارد در علائم، درمان و عوارض آن‌ها تفاوت‌هایی ایجاد کند.

آسم و برونشیت چیست؟

• آسم: بیماری مزمن و التهابی راه‌های هوایی است که باعث تنگی متناوب و معمولاً برگشت‌پذیر مجاری تنفسی می‌شود.

• برونشیت: التهاب برونش‌هاست که گاهی در اثر عفونت ویروسی و گاهی در اثر مواد تحریک کننده مانند مواد شیمیایی یا سیگار ایجاد می‌شود.

تفاوت آسم و برونشیت در یک نگاه

فرق برونشیت و آسم از نظر علل بروز بیماری

آسم و برونشیت علل متفاوتی دارند. پزشکان دقیقاً نمی‌دانند بیماری آسم در اثر چیست. بروز آسم ممکن است به دلیل ترکیبی از ژن‌ها و عوامل محیطی باشد. ژن‌هایی که از والدین خود به ارث می‌برید ممکن است راه‌های هوایی شما را به محرک‌هایی مانند دود، گرده گل و شوره حیوانات حساس‌تر کنند.

 در مجموع افرادی که والدین آن‌ها به آسم یا آلرژی مبتلا بوده‌اند، در کودکی عفونت‌های ویروسی تنفسی داشته یا آلرژی یا اگزما دارند با احتمال بیشتری به آسم مبتلا می‌شوند. البته معمولاً عوامل محیطی باعث تحریک علائم آسم می‌شوند. محرک‌های احتمالی آسم عبارت از گرد و غبار، کپک، شوره حیوانات، گرده گل، آلودگی، دود یا گاز‌های شیمیایی در محل کار، ورزش یا استرس.

اما برونشیت می‌تواند حاد یا مزمن باشد. برونشیت حاد تنفسی توسط ویروس یا باکتری ایجاد می‌شود؛ در حالی که برونشیت مزمن توسط عوامل محیطی مانند دود تنباکو، دود‌های شیمیایی، آلودگی هوا و گرد و غبار که راه‌های هوایی شما را تحریک و ملتهب می‌کنند تشدید می‌شود.

 احتمال ابتلا به برونشیت در صورتی بیشتر است که سیگار می‌کشید یا در معرض دود تنباکو هستید، سابقه بیماری‌های تنفسی مانند آسم، برونشکتازی یا فیبروز کیستیک دارید، سابقه خانوادگی بیماری انسدادی مزمن ریه (COPD) دارید، به طور مکرر در معرض دود یا گرد و غبار هستید یا سن بالاتری دارید.

 تفاوت علائم برونشیت و آسم

هر دو بیماری آسم و برونشیت می‌توانند علائم مشابهی را ایجاد کنند که عبارتند از:

• خس‌خس سینه (صدای سوت هنگام نفس کشیدن)

• تنگی نفس

• سرفه یا احساس تنگی در قفسه سینه

• برونشیت باعث تولید مخاط هنگام سرفه می‌شود که این مخاط می‌تواند شفاف، زرد یا سبز باشد اما برونشیت حاد تب خفیف، لرز و درد بدن را ایجاد می‌کند.

 یکی از مهم‌ترین تفاوت‌های برونشیت و آسم در مدت زمان نشانه‌ها است. در برونشیت حاد، سرفه، احساس تنگی در قفسه سینه و خس‌خس سینه معمولاً از چند روز تا چند هفته طول می‌کشد تا عفونت برطرف شود. اما علائم برونشیت ریه مزمن به طور طولانی مدت ادامه می‌یابد؛ در حالی که علائم آسم می‌آیند و ‌می‌روند. برخی افراد ممکن است آسمی داشته باشند که توسط محرک‌های خاصی مانند ورزش، آلرژی یا آلاینده‌ها تشدید می‌شود. البته علائم خفیف ممکن است در عرض چند دقیقه برطرف شوند، اما حمله آسم شدید ممکن است ساعت‌ها یا روز‌ها طول بکشد.

فرق آسم و برونشیت از نظر تشخیص

تشخیص آسم و برونشیت با بررسی سابقه پزشکی و علائم آغاز می‌شود، اما روش تشخیص آن‌ها متفاوت است. 

در آسم، پزشک علاوه بر بررسی زمان تشدید یا کاهش علائم، معمولاً آزمایش‌های عملکرد ریه، به‌ویژه اسپیرومتری انجام می‌دهد. در این آزمایش، سرعت و شدت بازدم اندازه‌گیری می‌شود و کاهش توان بازدمی می‌تواند به تشخیص آسم کمک کند. سرفه‌ای که برطرف می‌شود اما دوباره عود می‌کند، بیشتر نشانه آسم است؛ البته برونشیت مزمن، به‌خصوص در افراد سیگاری، می‌تواند علائم مشابهی ایجاد کند.

برای تشخیص برونشیت، پزشک معمولاً سابقه پزشکی را بررسی و به صداهای ریه گوش می‌دهد و علائم را ارزیابی می‌کند. در صورت نیاز، ممکن است عکس قفسه سینه برای رد بیماری‌هایی مانند ذات‌الریه درخواست شود. اگر علائم برونشیت طی یک تا دو هفته بهبود نیابد، پزشک ممکن است آزمایش‌های مربوط به آسم را نیز انجام دهد.

تفاوت درمان آسم و برونشیت چیست؟

برونشیت مزمن و آسم درمان‌های مشابهی دارند. هدف از درمان هر دو بیماری، باز کردن راه‌های هوایی و کمک به تنفس راحت‌تر شما است. برخی دارو‌ها، مانند گشادکننده‌های برونش و کورتیکواستروئید‌ها، برای درمان هر دو بیماری آسم و برونشیت مناسب هستند. تزریق‌های آلرژی نیز ممکن است کمک‌کننده باشد، اما از آنجا که برونشیت حاد توسط عوامل بیماری‌زا ایجاد می‌شود، 

اگر به این بیماری دچار هستید پزشک شما موارد زیر را توصیه خواهد کرد:

• استراحت فراوان

• نوشیدن مایعات زیاد

• مصرف مسکن‌ها برای تسکین علائم شما

• اگر عفونت باکتریایی دارید که باعث برونشیت حاد شده است، ممکن است به آنتی‌بیوتیک نیاز داشته باشید.

تفاوت عوارض برونشیت و آسم 

•  عوارض آسم در صورت کنترل نشدن:

آسم عموماً یک بیماری التهابی مزمن اما قابل کنترل است. عوارض آن معمولاً ناشی از کنترل نشدن بیماری است و با درمان مناسب می‌توان از بسیاری از آن‌ها جلوگیری کرد. در صورتی که آسم به خوبی کنترل نشود، فرد ممکن است به حملات شدید آسم، بستری‌های مکرر، تغییرات ساختاری دائم در راه‌های هوایی (بازسازی مجاری تنفسی)، اختلال در خواب، خستگی و کاهش عملکرد روزانه، عوارض جانبی داروها به‌ویژه با استفاده طولانی‌مدت از کورتون‌های خوراکی و محدودیت در فعالیت‌های بدنی و ورزش دچار شود.

•  عوارض برونشیت حاد و مزمن:

برونشیت مزمن (به‌عنوان بخشی از COPD) اغلب یک بیماری پیشرونده با آسیب دائمی به راه‌های هوایی است و می‌تواند به COPD پایدار و غیرقابل بازگشت منجر شود که کیفیت زندگی را به‌تدریج کاهش می‌دهد. همچنین برونشیت حاد که معمولاً منشأ عفونی دارد، در صورت درمان نشدن ممکن است باعث گسترش عفونت به ریه‌ها، بروز ذات‌الریه و افزایش احتمال عفونت‌های مکرر تنفسی شود.

 فرق برونشیت و آسم از نظر مدت زمان بهبود چقدر است؟

تفاوت آسم و برونشیت از نظر مدت زمان بهبودی کاملاً متمایز است و به ماهیت تفاوت این دو بیماری مربوط می‌شود:

• آسم: آسم یک بیماری مزمن است و معمولاً به‌طور کامل از بین نمی‌رود؛ با این حال، با درمان مناسب می‌توان علائم را کنترل کرد. دوره‌های تشدید آسم ممکن است طی چند روز تا چند هفته بهبود پیدا کنند، اما بیماری می‌تواند در طول زندگی عود کند.

• برونشیت: برونشیت حاد معمولاً موقتی است و اغلب طی ۱ تا ۳ هفته بهبود می‌یابد، اما برونشیت مزمن، یک بیماری طولانی‌مدت است و معمولاً به‌طور کامل برطرف نمی‌شود.

 جمع‌بندی

در حالی که علائم ظاهری آسم و برونشیت (به‌ویژه نوع حاد) ممکن است شبیه به نظر برسند، ولی اساساً دو بیماری متفاوت با علل، سیر طولی و چشم‌انداز‌های درمانی متمایز هستند. تشخیص دقیق توسط دکتر بهروز امامی فوق تخصص ریه، بر پایه شرح حال، معاینه فیزیکی و گاهی تست‌های تنفسی، برای تعیین برنامه درمانی صحیح ضروری است.

سوالات متداول

1. آیا برونشیت همان آسم است؟

خیر. آسم یک بیماری مزمن و التهابی راه‌های هوایی است، در حالی که برونشیت حاد معمولاً موقتی و اغلب ناشی از عفونت‌های تنفسی است.

2. آیا ممکن است فرد همزمان آسم و برونشیت داشته باشد؟

بله. فرد مبتلا به آسم ممکن است همزمان به برونشیت، به‌ویژه برونشیت حاد، نیز مبتلا شود و علائم تنفسی شدیدتری داشته باشد.

3. آیا برونشیت می‌تواند باعث آسم شود؟

خیر، برونشیت به‌طور معمول مستقیماً باعث آسم نمی‌شود؛ اما عفونت‌های تنفسی و التهاب راه‌های هوایی می‌توانند علائم آسم را تحریک یا تشدید کنند.

4. آیا خس‌خس سینه نشانه آسم است یا برونشیت؟

خس‌خس سینه می‌تواند در هر دو بیماری دیده شود و به‌تنهایی برای تشخیص کافی نیست. تکرار خس‌خس، به‌ویژه همراه با تنگی نفس، بیشتر می‌تواند به نفع آسم باشد.

5. آسم خطرناک‌تر است یا برونشیت؟

شدت بیماری اهمیت بیشتری از نام آن دارد. آسم شدید و حملات حاد آن می‌توانند خطرناک باشند؛ برونشیت حاد معمولاً خودمحدودشونده است، اما برونشیت مزمن می‌تواند عوارض جدی ایجاد کند.

6. آیا برونشیت و آسم با یک آزمایش تشخیص داده می‌شوند؟

خیر. تشخیص آسم معمولاً با آزمایش عملکرد ریه مانند اسپیرومتری تأیید می‌شود، در حالی که برونشیت بیشتر بر اساس علائم و معاینه تشخیص داده می‌شود.

7. آیا آسم و برونشیت باعث تنگی نفس هنگام ورزش می‌شوند؟

بله، اما تنگی نفس ناشی از آسم ممکن است در اثر ورزش تحریک یا تشدید شود؛ در برونشیت، به‌ویژه نوع حاد، معمولاً التهاب و تجمع خلط عامل اصلی دشواری تنفس است.