انواع برونشیت و تفاوت آن‌ها از نظر علائم و ویژگی‌

برونشیت زمانی اتفاق می‌افتد که مجاری هوایی منتهی به ریه‌های شما ملتهب شده و پر از خلط می‌شوند. در نتیجه بدن شما سعی می‌کند خلط را دفع کند و سرفه‌های آزاردهنده‌ای را تجربه می‌کنید. در این مقاله قصد داریم درباره انواع برونشیت با شما به گفتگو بنشینیم.

انواع برونشیت چیست؟

برونشیت ریوی به چند نوع تقسیم می‌شود که شامل خفیف، حاد، مزمن و آلرژیک هستند.

برونشیت خفیف شکل ملایمی از التهاب راه‌های هوایی است که ممکن است در مراحل ابتدایی عفونت‌های ویروسی بروز کند و اغلب بدون نیاز به درمان خاص، با استراحت و مصرف مایعات کافی، طی چند روز بهبود می‌یابد.

برونشیت حاد معمولاً توسط یک ویروس ایجاد شده و خودبه‌خود بهبود می‌یابد.

برونشیت مزمن در اثر قرار گرفتن طولانی‌مدت در معرض آلودگی، دود سیگار و سموم ایجاد می‌شود. هرگز به‌طور کامل از بین نمی‌رود، هرچند می‌توان آن را مدیریت کرد.

برونشیت آلرژیک زمانی اتفاق می‌افتد که سیستم ایمنی بدن نسبت به مواد حساسیت‌زا مانند گرده گیاهان، گرد و غبار، موی حیوانات یا برخی مواد شیمیایی واکنش نشان دهد. این نوع برونشیت معمولاً در افرادی که سابقه آسم یا آلرژی دارند بیشتر دیده می‌شود. درمان آن معمولاً شامل پرهیز از محرک‌های حساسیت‌زا و مصرف داروهای ضد آلرژی و استروئیدی می‌شود.

برونشیت خفیف ریه چیست؟

یک بیماری شایع تنفسی است که در اثر التهاب نایژه‌ها (لوله‌های هوایی منتهی به ریه‌ها) ایجاد می‌شود. این بیماری معمولاً ناشی از عفونت‌های ویروسی (مانند ویروس‌های عامل سرماخوردگی یا آنفولانزا) است، اما ممکن است در اثر عفونت‌های باکتریایی یا محرک‌های محیطی هم ایجاد شود. 

علائم برونشیت خفیف ریه عبارت‌اند از:

• سرفه (که ممکن است همراه با خلط باشد)

• ناراحتی در قفسه سینه

• گاهی تنگی نفس

برونشیت حاد تنفسی چیست؟

علائم این بیماری معمولا به خودی خود بهبود یافته و عملکرد ریه طی چند هفته به حالت طبیعی بازمی‌گردد. برونشیت حاد معمولاً عوارضی ایجاد نمی‌کند و نیاز به درمان خاصی ندارد.

علت برونشیت حاد چیست؟

برونشیت حاد معمولاً توسط یک عفونت ویروسی ایجاد می‌شود. این ویروس‌ها اغلب همان ویروس‌هایی هستند که باعث سرماخوردگی و آنفولانزا می‌شوند. همچنین ممکن است توسط یک عفونت باکتریایی، یا عوامل فیزیکی یا شیمیایی که استنشاق می‌شوند ایجاد شود. این عوامل می‌توانند شامل گرد و غبار، آلرژن‌ها و بخارات قوی، از جمله بخارات ناشی از ترکیبات شیمیایی پاک‌کننده یا دود تنباکو باشند.

برونشیت حاد ممکن است پس از یک سرماخوردگی معمولی یا عفونت ویروسی دیگر در دستگاه تنفسی فوقانی رخ دهد. همچنین ممکن است در افراد مبتلا به سینوزیت مزمن، آلرژی‌ها، یا کسانی که لوزه‌ها و آدنوئیدهای بزرگ شده دارند، اتفاق بیفتد. این بیماری می‌تواند در افراد مبتلا به بیماری‌های ریوی یا قلبی جدی باشد. ذات‌الریه یک عارضه احتمالی است که می‌تواند پس از برونشیت رخ دهد.

نشانه‌های برونشیت حاد ریوی چیست؟

علائم این بیماری ممکن است شبیه به سایر بیماری‌ها یا مشکلات سلامتی باشد، بنابراین برای تشخیص دقیق باید با پزشک مشورت کنید. مهم‌ترین علامت برونشیت مزمن، سرفه خشک همراه با تولید خلط غلیظ و چسبنده است. 

علائم زیر هم جزو سایر شایع‌ترین نشانه‌ها هستند، اما ممکن است هر فرد به شکلی متفاوت آن‌ها را تجربه کند:

• سرفه (ابتدا خشک، اما بعداً همراه با خلط زیاد)

• درد قفسه سینه

• لرز

• احساس خستگی و کوفتگی

• درد کمر و عضلات

• سردرد

• آبریزش بینی

• تب خفیف

• تنگی نفس

• گلودرد

• آبریزش چشم

• خس‌خس سینه

با گذشت زمان، این بیماری می‌تواند منجر به دوره‌های تشدید شود که در آن عملکرد تنفسی بدتر می‌شود. 

در زمان این حملات، علائم دیگری نیز ممکن است ظاهر شوند، از جمله:

• تنگی نفس (احساس کمبود هوا)

• سردرگمی یا گیجی (به دلیل کاهش اکسیژن‌رسانی به مغز)

• درد قفسه سینه (ناشی از فشار تنفسی و التهاب)

این علائم زمانی رخ می‌دهند که بدن برای دریافت اکسیژن کافی دچار مشکل می‌شود. در صورت عدم کنترل مناسب، این حملات می‌توانند خطرناک باشند و نیاز به مداخله پزشکی فوری دارند. در برخی موارد شدید، ممکن است از شیوه‌هایی مانند ساکشن ریه برای کمک به پاکسازی راه‌های هوایی استفاده شود، به‌خصوص زمانی که بیمار توانایی خارج کردن خلط را ندارد.

برونشیت مزمن ریوی چیست؟

اگر در بیشتر روزهای ماه، به‌مدت سه ماه در سال، سرفه همراه با خلط دارید و این وضعیت حداقل دو سال ادامه داشته باشد، نشانه برونشیت مزمن است. در صورت داشتن این بیماری، ممکن است به بیماری انسدادی مزمن ریوی (COPD) نیز مبتلا شوید. در این مورد، بهتر است با پزشک خود مشورت کنید تا در صورت نیاز، آزمایش‌های مربوط به COPD را انجام دهید. بسیاری از بیماری‌های تنفسی زیرمجموعه بیماری مزمن انسدادی ریه قرار می‌گیرند، اما برونشیت مزمن و آمفیزم شایع‌ترین آن‌ها هستند.

آیا برونشیت مزمن کشنده و خطرناک است؟

این بیماری ریوی لزوماً کشنده نیست، اما می‌تواند به‌تدریج بدتر شده و در صورت عدم درمان مناسب، با گذشت زمان منجر به سایر مشکلات سلامتی شود.  اگرچه این بیماری به‌خودی‌خود به‌ندرت علت مستقیم مرگ است، اما با تشدید سایر بیماری‌ها و کاهش کیفیت زندگی، به‌طور قابل‌توجهی بر امید به زندگی تأثیر می‌گذارد.

التهاب و انسداد مجاری هوایی عوامل اصلی کشنده بودن حالت مزمن برونشیت هستند، اما این اثر غیرمستقیم است. کاهش اکسیژن‌رسانی و اختلال در عملکرد ریه ناشی از این بیماری، به بیماری‌های قلبی- عروقی و سرطان‌هایی منجر می‌شود که در نهایت باعث مرگ می‌شوند. 

با این حال وجود برونشیت مزمن، بستری شدن در بیمارستان و عوارض ناشی از سایر اختلالات سلامتی را افزایش می‌دهد و نقش مهمی در نرخ کلی مرگ‌ومیر افراد مبتلا به این بیماری ایفا می‌کند. 

آیا برونشیت مزمن مسری است؟

چنانچه قبلاً هم اشاره کردیم، چون عامل برونشیت مزمن ریوی ویروس نیست؛ بنابراین نمی‌تواند مسری باشد.

برونشیت آلرژیک چیست؟

آلرژی زمانی رخ می‌دهد که سیستم ایمنی بدن شما برخی مواد مانند گرده گل‌ها، کپک، شوره حیوانات خانگی یا گرد و غبار را به اشتباه به عنوان عوامل خطرناک شناسایی می‌کند. هنگام مواجهه با این مواد حساسیت‌زا، سیستم ایمنی مواد شیمیایی خاصی آزاد می‌کند که باعث ایجاد التهاب در بینی، گلو و مجاری تنفسی می‌شود. 

برونشیت آلرژیک زمانی اتفاق می‌افتد که این التهاب به لوله‌های نایژه‌ای (برونش‌ها)  یعنی مجاری هوایی که هوا را به ریه‌ها می‌برند  گسترش پیدا کند. این بیماری می‌تواند به دو شکل ظاهر شود:

• کوتاه‌مدت: با علائم موقتی

• مزمن: هنگامی که علائم حداقل به مدت ۳ ماه در سال و برای دو سال متوالی ادامه داشته باشد.

آلرژی تنفسی چه زمانی تبدیل به برونشیت حساسیتی می‌شود؟

آلرژی تنفسی همیشه منجر به برونشیت آلرژیک نمی‌شود، اما قرارگیری مکرر در معرض برخی مواد حساسیت‌زا خطر ابتلا به برونشیت حساسیتی را افزایش می‌دهد. این محرک‌ها شامل موارد زیر هستند:

• دود سیگار

• آلودگی هوا

• بخارات شیمیایی یا گرد و غبار 

علائم برونشیت آلرژیک چیست؟

• سرفه مداوم همراه با خلط

• خس‌خس سینه (صدای سوت یا جیرجیر هنگام تنفس)

• احساس تنگی در قفسه سینه

• تنگی نفس، به ویژه هنگام فعالیت بدنی

• خستگی

این علائم در مواجهه با مواد حساسیت‌زا تشدید می‌شوند. علاوه بر این قرارگیری در معرض این مواد می‌تواند باعث بروز علائم شناخته شده آلرژی شود، از جمله:

• آبریزش یا گرفتگی بینی

• خارش و آبکی شدن چشم‌ها

• خارش بینی

• عطسه

• جوش یا خارش پوست

مقایسه انواع برونشیت حاد و مزمن در یک نگاه

جمع‌بندی

برونشیت چیست؟ یکی از انواع بیماری‌های تنفسی که با التهاب مجاری هوایی، در رسیدن هوا به ریه‌های شما اخلال ایجاد می‌کند و به طور کلی به چهار نوع خفیف، حاد، مزمن و آلرژیک تقسیم می‌شود. در مجموع، شناخت نوع و دریافت درمان برونشیت مناسب، نقش مهمی در کنترل علائم و پیشگیری از پیشرفت بیماری دارد.